حامیان محیط زیست

جمعیتهای درنای سیبری در جهان

جمعیتهای درنای سیبری از نظر مسیر مهاجرت به سه گله تقسیم می شوند :

1 – گله شرقی که در چین زمستانگذرانی می کند .

2- گله مرکزی که در هند زمستانگذرانی می کند .

3 – گله غربی که در ایران زمستانگذرانی می کند .

مطالعات اخیر دانشمندان بر روی تعیین تاکسونومی درون گونه ای این سه جمعیت متمرکز شده است . روند تغییرات جمعیتی و تعداد جمعیت این سه گله و همچنین وضعیت آنها در طبقه بندی اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) در جداول (1-3) و (1-4) ملاحظه می گردد .

 جمعیت شرقی

زیستگاه زادآوری : این جمعیت بیش از 99% از جمعیت جهانی این گونه را شامل می شود . مکان اصلی زادآوری آنها در توندرا و جنگلهای توندرا در منطقه ای به مساحت 82000 کیلومتر مربع در ناحیه یاکوتیای شرق سیبری جنوب شرقی دریای سیبری بین رودخانه های یانا و کولیما استflint &) sorokin1989, labutin et al 1982, degtyaryev & labutin 1991 )این زیستکاه، توندرا پوشیده از خزه و گلسنگ و چمنزارها و تالابهای دارای جگن بوده و انها ندرت در نواحی بینابینی جنگل-توندرا دیده می شوند ولی گاهی در شمال تایگا بین اقیانوس منجمد شمالی و اراضی مرتفع هستند (Sovokin & Kotyakov 1987) افراد نابالغ این جمعیت بطور گستردهای پراکنده بوده و گاه و بیگاه در طی فصول جفت گیری در نواحی مرزی روسیه-مغولستان-چین مشاهده شده است.

زیستگاه تابستانه : این جمعیت در فصل تابستان در منطقه یاکوتا در 2000 کیلومتری شمال شرقی رودخانه آب زندگی می کند .(Dogan 2001)

مهاجرت : مسیر مهاجرت این گله در حدود 5100 کیلومتر است که شامل رودخانه یانا ، ایندیگریکا ، دره رودخانه کولیما در روسیه (Deytaryev & Labutin 1991, Harris 1992)

می باشد، از انجا وارد قسمت شرقی چین شده و از بیِژینگ در منطقه حاشیه ای شرق چین به طرف دریاچه پویانگ و سپس به طرف وسط حوزه رودخانه یانگتز حرکت می کنند (شادی 1376).در ضمن مهاجرت از نواحی امورلند، منچوری، ترانسبوی کولیا و مغولستان عبور می نمایند (Walkin show 1973).

درنای سیبری در مسیر مهاجرت از چندین مکان بین راهی استفاده می کند. اگرچه برخی از این نواحی مهم (استراحتگاههای سنتی) امروزه به وسیله ذخیره گاههای طبیعی ایکسانقی، موموگ و زالونگ حفاظت می شوند، ولی برخی از آنها غیر حفاظت شده هستند. درناهای سرگردان بطور اتفاقی و معمولآ در فصل پاییز از کشور ژاپن نیز گزارش شده اند .(Maine & Archibal 1996)

زمان مهاجرت پاییزه از شرق سیبری اغلب در ماه سپتامبر تا اواسط اکتبر تا اوایل نوامبر سیبری در اوریل تا اوایل ماه می است (Dementiev & Gladkov 1951).

آنها از اکتبر تا اوایل نوامبر و مارچ تا اوریل را در منطقه مارچ تا اوریل را در منطقه هوپی(شمال شرقی چین) سپری می کنند (Hemmingson 1968 La Touch1933).

این جمعیت بعد از ترک دریاچه پو یانگ در بهار، رودخانه یانگتز را بطرف ساحل شمالی طی نموده و پس از طی کردن دره ساحلی که به شکل دماغه بوده، به وسیله خلیج چی هلی و کوه تاهانگ در منطقه پیتی ای هو بالا می آیند. بعد از گذشت از این منطقه به مهاجرت خود ادامه داده تا اینکه به ذخیره گاه طبیعی حفاظت شده ژالنگ در نزدیکی کیهتر رسیده و در انجا به مدت یک ماه یا بیشتر توقف می نمایند. سپس آنجا را ترک کرده و یک قسمت از جمعیت بطرف شمال غربی بسمت دریاچه بایکال رفته و پس از چند سیستم رودخانهای که شامل لینا که در مجاورت نواحی زاد اوری انها می باشد،بالا امده و قسمت دیگر جمعیت بطرف شمال ژانگ ، از طریق کوههای ساحلی وسیع در قسمت شرقی روسیه بطرف نواحی زاد اوری انها که در جنوب شرقی دریای سیبری می باشد،طی مسیر می کنند(شادی1376).

زیستگاه زمستان گذرانی:این جمعیت در تعداد محدودی از تالابهایی که در اواسط مسیر رودخانه یانگتز در چین جنوب مرکزی قرار دارند،زمستان گذرانی می کنند(Ding & (Zhou 1991.

در حدود 98٪ از جمعیت شرقی در ذخیره گاه طبیعی دریاچه پویانگ در استان شمالی جیانگی زمستان گذرانی می نمایند. ذخیره گاه طبیعی دریاچه پویانگ ،تعدادی از مهمترین مکانهای زمستانگذرانی در این ناحیه را در بر میگیرد،اما پرندگان از مکانهای خارجی مجاور ذخیره گاهها نیز استفاده میکنند. بقیه جمعیت ،شاید در حدود 100 قطعه یا بیشتر ، در دریاچه دونگتینگ در شهر یویانگ در استان هانان زمستان گذرانی می نمایند (harris 1991, gui et al 1994).

این جمعیت همچنین به تعداد بسیار کم در دریاچه شنگجین و به تعداد بیشتر در تالابهای زالونگ و موموگ در استان هیلونگجیانگ در شمال شرقی چین زمستان گذرانی میکنند (Beazley 1993) . همچنین بطور پراکنده در منطقه کرین در کشور مغولستان نیز پراکنده شده اند (شادی 1376).

ممکن است نواحی دیگری نیز در چین موجود باشد که این جمعیت از ان استفاده مینمایند ولی هنوز این مناطق شناخته نشده اند    .(J.Harris Pers.comm.)    

تاریخچه و تعداده جمعیت:وجود این جمعیت در سوابق تاریخی موجود بوده ولی هیچ گزارش جدیدی از انها موجود نبوده تا اینکه پرنده شناسان چین در سال 1980 این جمعیت را در حال زمستان گذرانی در دریاچه پویانگ یافتند    .(Zhou et al 1981) ابتدا حدس زده میشد که تعداد این جمعیت در حدود 100 عدد باشد تا اینکه یک گله بزرگتر متجاوز از 800 عدد در سال 1984 گزارش شد. تحقیقات و مطالعات بعدی که با استفاده از روشهای پیش رفته براورد جمعیت انجام گرفت موجب شد تا در کل تعداد جمعیت تجدید نظر شود .(Liu et al 1987 ) در سال 1993 حدود 2915 قطعه از این گونه توسط دل هویو و در سال 1996 توسط اسنو و در سال 1998 توسط پرین سرشماری گردید .(Russanov et al 1998) اکنون گمان بر این است که تعداد انها در حدود 3000 قطعه باشد (J.Harris pers.comm & Gui1995, song et al     1995)    

جمعیت مرکزی :

زیستاه زادآوری: مکان زاداوری این جمعیت در جنوب منطقه قطبی در جنگل توندرا واقدر غرب سیبری در مناطق شرقی کوههای اورال در سر چشمه رودخانه کانو وات و شاخه فرعی شرقی ان در روسیه میباشد (Russanov et al 1998).  این مکان در سال 1981 به وسیله رد یابی ماهواره ای کشف گردید .(Potapov & flint 1989 )  

در این سال مکان زاداوری یک جمعیت تولید مثل کننده از درنای سیبری در قسمتهای از حوزه رودخانه کانووات (انشعاب رودخانه اب) در حدود 60 کیلومتری شرق گرگی تعیین گردید (Sorokin & kotykov 1987). مسیر یک پرنده جوان دز سال 1992 به وسیله ماهواره ردیابی شد تا اینکه علایم ان در مرز ترکمنستان-افغانستان از بین رفت.

جمعیت کانوات همان جمعیت مهاجر به هند هستند، چراکه جوجه هایی که در سال 1995 در کانووات حلقه گذاری شده بود، در سال 1996 در هند یافت شد و این نظریه تایید کردید (Archibald 1994) شرایت زیستگاهی و مکان زاداوری جمعیت مرکزی در شمال تایگا و مردابهای خزه دار به این صورت است که مردابهایی که در بر  گیرنده تالابهای بزرگ و باز و گستردهای هستند، توسط جنگلهای احاطه شده اند و به وسیله مرزهای طولانی و کم ارتفاع به قطعاتی تقسیم می شوند و درناها در آبهای کم عمق بین آنها لانه سازی می کنند (sorokin & kotyakov 1987) .

زیستگاه تابستانه : این جمعیت در فصل تابستان در شرق کوههای اورال ، نزدیک شهر گرگی به سر بردند (Dogan 2001) و نابالغین در فصل تابستان در نواحی زادآوریشان از استپ شمالی ولگا – اورال تا پائین رودخانه اب و در شرق تا استپ باربا دیده می شوند (Dementive & Gladkov 1951) .

مهاجرت : این جمعیت طولانی ترین مسیر مهاجرت را در بین سه جمعیت دارا می باشد که در حدود 5700 کیلومتر (3700 مایل) است . در مسیر مهاجرت آنها از قزاقستان (اولین بار در سال 1979 مشاهده شد) ، ازبکستان ، افغانستان ، و پاکستان می گذرند ، در حالی که دارای نقاط استراحت سنتی در دریاچه تنگیز و تالاب نارزوم در شمال قزاقستان در ناحیه کاستانیا و دریاچه آب ایستاده در جنوب افغانستان می باشند (Jamil 1994) .مسیر آنها تا حوزه ایندوس (Kovshar 2001) و شمال غرب هند ادامه می یابد تا اینکه به طرف مناطق زمستان گذرانی در پارک ملی کئولادو در شمال مرکزی دشتهای گانجتیگ می رسند (Sauey et al 1987) . مسیر مهاجرت بهاره به سمت شمال (روسیه) به طرف بالای کوههای هیمالیای غربی و در منطقه هیماچال پرودب با مختصات جغرافیایی 77 درجه و 40 دقیقه طول شرقی می باشد . این درناها در ماه اکتبر به پاکستان می رسند و به ندرت از اواخر یا اوایل دسامبر به سمت شرق حرکت می کنند . قسمت اعظم مهاجرتشان در اواخر ماه مارچ یا اوایل آوریل است تا اینکه ماه می از راه برسد (Cramp & Simmsons 1987) .

زیستگاه زمستانگذرانی : تنها مکان شناخته شده برای زمستانگذرانی این جمعیت ، تالابهای مصنوعی اصلاح شده در کئولادو می باشد (Singh et al 1987) . این زیستگاه در واقع یک سری آب بندان مصنوعی است که آبهای جمع آوری شده در طول فصل بارندگی های موسمی را در خود حفظ می کند و توسط کانالهای آب سد نیز به داخل این آب بندها انتقال می یابد (Vijayan 1990) .

پارک ملی گاناکئولادو در شمال غربی کشور هند و در ایالت بهاتراپور در استان راجستان واقع شده است که در حدود 190 کیلومتر از پایتخت هند (دهلی نو)فاسله دارد و بین دو شهر تاریخی اگرا و جیپور قرار دارد . نام کئولادو از نام یک معبد باستانی هندی که برای خدای شیوا در منطقه مرکزی مکان مقدس وقف شده ،اقتباس شده است. در حالیکه اصطلاح هندی گانا بر نواحی انبوه و متراکم پوشیده از جنگل دلالت دارد . مهاراجای بهاراپتور،بواسطه ساخت این پارک در سال 1890 مشهور گردید. وی اراضی وسیع گسترده ای را توسط سدهای خاکی محصور کرد و سپس با چند سد خاکی ان را تقسیم نموده و تعداد زیادی مرداب و دریاچه ایجاد نمود.بدینسان این پارک بطور مصنوعی ساخته شد . دولت هند نیز در سال 1965تیر اندازی تیر اندازی را در این منطقه ممنوع کردو در مارچ 1982 به عنوان پارک ملی محسوب شده و محافظت گردید . سپس در سال 1985 به عنوان یک مکان میراث جهانی در نظر گرفته شد. این پارک پذیرای گونه های متنوعی از پرندگان سراسردنیا می باشد و نزدیک به 380گونه در این 29 کیلومتر مربع گزارش شده است. 10٪ از پارک شامل مرداب و باتلاق بوده و ما بقی آن نواحی بوته زار و مرتع می باشد و بیش از 4400 اصله درخت در این پارک وجود دارد که این پرندگان از انها برای لانه سازی استفاده می کنند. این مکان به عنوان جالب ترین نقطه در جهان برای پرنده شناسان، اماتورها و علاقه مندان به طبیعت شناخته شده است. یک سوم از پرندگان این پارک،مهاجرو زمستان گذران بوده و جالبترین پرنده برای توریستهای منطقه درنای سیبری (Indian visit.com 201).

شرایط آب وهوایی پارک به این صورت است که در طی فصل تابستان (اوریل ـ ژوئن)درجه حرارت بین 38 تا 45 درجه سانتیگراد متغیر می باشد و در آغاز فصل بارندگی (جولای ـ اگوست) دما کاهش یافته و در حدود 27 درجه سانتیگراد می گردد (Indian visit.com 2001). این پارک دارای 32 روز بارندگی در طی سال می باشد که بیشترین میزان بارندگی در ماههای جولای ، اگوست و سپتامبر است . در این پارک گیاهان زیر یافت می شوند (شادی1376) .

                                                                                                                                       1.cyperus ronmdus           2-scripus tuberosus       3-eleocharis piantinginea      

4-scipus littoralis       5-nymphea pubescens

تاریخچه و تعداد جمعیت : در سراسر سالهای دهه 1800 تا حداقل سال 1937 ، زمستان گذرانی منظم درناها در حوزه گانجتیک هند گزارش شده بود (1987 sauey et al) . در سال 1960 بیش از 200 قطعه از این جمعیت در بهاراتپور گزارش شده اند (potapov & flint 1989) این جمعیت از سال 1965 تا کنون همه ساله در این پارک سر شماری می شود. متاسفانه تعداد این جمعیت از 200 قطعه در سال 1965 به 4 قطعه در سال 1996 رسید در زمستان 94-1993 و نیز 95-1994 هیچ درنایی در این پارک دیده نشد.این در حالی است که در تابستان 1994 کمتر از 10-9 قطعه درنا در این مکان زاد آوریشان در روسیه دیده شده بود   .(A.. sorokin pers.comm.)

در فوریه 1995 دو عدد درنای سیبری در شمال شرقی مرز ایران و افغانستان در بین گله های درناهای معمولی دیده شد (F.mostofi pers.comm.) اطلاعات بدست آمده از ردیابی ماهواره ها نشان داده که درنای معمولی در حوزه کانووات  زادآوری می کنند و احتمالا درناهای سیبری مشاهده شده در گله درناهای معمولی نیز در این حوزه زادآوری دارند تا اینکه در سال 1995 پنج عدد درنای سیبری دوباره در کئولادو دیده شدند (Del hoyo et al 1996)  ممکن است نواحی زمستانگذرانی دیگری در هند موجود باشد . به هر حال تنها مکان شناخته شده ، برای جمعیت مرکزی درنای سیبری پارک کئولادو می باشد . در سالهای خیلی خشک فقدان آب در پارک می تواند جمعیت درنای سیبری را به مهاجرت زود هنگام و ترک منطقه مجبور کرده یا اینکه به نقاط دیگری متفرق و پراکنده نماید و این درحالی است که فقط تعدادی از این مکانهای زمستانگذرانی پیدا شده اند (singh et al 1987) .

تعداد جمعیت گله مرکزی در سالهای مختلف در جدول زیر وجود دارد .

جمعیت غربی :

زیستگاه زادآوری : شناسایی مکان دقیق زادآوری این جمعیت مدتها در دست بررسی است . در حال حاضر تحقیقات منتشر شده فعلی دربرگیرنده اطلاعات جدیدی از پیدا شدن مکانهای احتمالی است . در بهار 1996 ، پرنده شناسان انجمن پرندگان وحشی ژاپن توانسته اند با رد یابی ماهواره ای یک جفت درنای سیبری نر در مسیر مهاجرت شمالی، مکان زاد اوری انها را بررسی کنند. این پرنده ردیابی شده پس از عبور از طول سواحل غربی و شمالی دریای خزر،سراسر قزاقستان غربی و شرق کوههای اورال به یک مکان در رودخانه کاندو در 360 کیلومتری جنوب مکان زاد اوری جمعیت مرکزی در حوزه کانووات رسید (wild bird socirti of japan peres.comm)و همچون ژوئن سال 1996 این پرنده در آن مکان باقی ماند . تحقیقات اخیر حاکی است که احتمالا در نواحی پراکنده آب در غرب کوههای اورال هم زادآوری داشته باشند . در تابستان 1994 یک جفت درنای سیبری در توندرای جنوب شرق جزیره کانین در 1000 کیلومتری شرق حوزه کانووات بین کوههای اورال و فنلاند گزارش شده است (v.kalzakin pers.comm.,Archibald 1994). البته بازدید هوایی این منطقه برای تایید حضور آنها هنوز میسر نشده است. در مصاحبه با افراد محلی مشخص گردیده است که ممکن است نواحی زاد اوری دیگری در باتلاق و تالابهای بین رود خانه مزن و پچورا وجود داشته باشد (main &Archibald 1996)همچنین در شمال مرکزی تایگا،در مناطق کم ارتفاع غرب سیبری در شمال منطقه تیومن روسیه در 250 کیلومتری جنوب کانفلوس و رود خانه ایرتیش نیز زاد اوری دارند (Archibald &kanai 1998) که مناطق زاد اوری جمعیت مرکزی در 600 کیلومتری شمال این منطقه قرار گرفته است. هر چند به لحاظ جغرافیایی این منطقه نزدیک به هم میباشند اما تردید وجود دارد که جابجایی بین دو جمعیت غربی و مرکزی صورت می پذیرد یا خیر؟ چرا که الگوی مهاجرت آنها بسیار متفاوت از هم می باشد (rossanov et al 1998).

زیستگاه تابستانه:این جمعیت در فصل تابستان در شمال غربی کوههای اورال نزدیک رود خانه ولگا بسر میبرد (dogan 2001).

مهاجرت: مسیر مهاجرت گله غربی در حدود 3700 مایل است که تنها بخش جنوبی مسیر مهاجرت آنها با مدارک بطور دقیق مشخص شده است . این بخش در طول ساحل شمالی و غربی دریای خزر، از دلتای ولگا تا شمال ایران در جنوب امتداد می یابد (main & Archibald 1996). انها در طول مهاجرت از داغستان و اذربایجان گذشته و از رودخانه های توبول و امبا عبور می نمایند و بر طبق گزارشاتی به سمت دزیاچه ارال هم مهاجرت کرده اند (Demenntiev & goldkov 1951). بر طبق گزارشات موجود از سالهای 1971 تا1985 ، درنای سیبری در منطقه تا شکند و همچنین دریاچه ایدار در نزدیکی تاشکند دیده شده است . همچنین در اوریل سال 1998 در نزدیکی دریاچه بیندووان در منطقه سالیان در جمهوری آذربایجان نیز گزارش شده اند (sariev 1999).مهاجرت بهاره انها از اواخر ماه مارچ تا اواسط اوریل اتفاق می افتد و مسافرت پاییزه در اگوست و سپتامبر و در چندین مورد در اکتبر و دسامبر بوده است (cramp & simmsons 1987).

منطقه دلتای ولگا محل مناسبی برای تغذیه و استراحت درنای سیبری مهاجر به ایران در مسیرمهاجرت بهاره و پاییزه به شمار می رود. بویژه پس از ایجاد ذخیره گاه طبیعی استاراخان در دلتای ولگا، پرندگان مشاهده شده افزایش نیز داشته اند. در اسناد قدیمی ، اولین بار در سال 1737 به وجود درنای سیبری در حوالی استاراخان روسیه اشاره شده است که تزارها از این منطقه، درنای سیبری شکار می کردند (kirikov 1966). نخستین کسی که اظهار داشت در بهار جفتهای درنای سیبری . در مناطق پایین دست ولگا در امتداد ساحل دریای خزر گرد هم می ایند ، پالاس می باشد (dglan &scherb 1915). در سال 1872 جاکوو لف به وجود یک دسته 300 تایی درنای سیبری در فصل بهار در استاراخان اشاره کرد (jakovlev 1872 ) در منابع موجود از ذخیره گاه طبیعی استارا خان، از این گونه اولین بار در سال 1927 نام برده شده است. اقامت انها در حوالی دلتای ولگا به هنگام مهاجرت بهاری معمولا در حدود 11 اوریل (22 فروردین)است و بطور متوسط 17 روز طول میکشد. البته ممکن استدر سالهایی که هوا سرد تر و نا مساعدتر باشد، مانند سال1936 بیشتر طول بکشد و تا 44 و حتی 55 روز هم برسد اقامت انها در این منطقه به هنگام مهاجرت پاییزی معمولا حدود 19 روز بوده واز 14 اکتبر (12 مهر )تا 23 اکتبر (اول ابان ) می باشد. تعداد انها در سالهای مختلف متغیر بوده است بطوریکه در مهر سال 1996 سه خانواده ، هر کدام با یک جوجه (مجموعا 10 پرنده) در این منطقه شمارش شده اند که در همین سال در فریدون کنار تنها دو جوجه مشاهده گردید. درنای سیبری در بهار بیشتر از بخش غربی دلتای ولگا به نام دامچینگ به عنوان زیستگاه موقت استفاده کرده در حالیکه در پاییز بیشتر از بخش شرقی دلتا به نام ابچورو استفاده می نمایند (eussanov et al 1998 ).

 زیستگاه زمستان گذرانی:زیستگاه زمستان گذرانی گله ،غربی ،دامگاه فریدون کنار در ایران می باشد.

وضعیت درنای سیبری در طبقه بندی های اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN)

درنای سیبری در طبقه بندی IUCN، سال 1996 در دسته ی گونه هایدر خطر انقراض (EN)قرار می گیرد که وضعیت این گونه ها (در خطر انقراض) در زیر تشریح می شود (IUCN 1996 ):

معیارهای در خطر انقراض: یک ارایه هنگامی در خطر انقراض است که بحرانی نباشد اما با احتمال بالایی از ریسک انقراض در طبیعت رو به رو است . یک ارایه هنگامی در این طبقه جای می گیرد که یکی از معیارهای پنجگانه زیر (EتاA)را دارا باشد :

A)کاهش جمعیت به یکی از دو صورت زیر باشد :

1-طی 10 سال گذشته یا طی 3 نسل یا هر کدام که بیشتر است،بر اساس مشاهده،بر اورد و استنتاج از طریق هر یک از موارد زیر 50٪ کاهش نشان دهد:

a)مشاهده مستقیم

b)نمایه فراوانی مناسب ارایه

c)کاهش سطح منطقه اشغال ،گستره ی حضور و یا افت کیفیت زیستگاه

d)سطوح بالقوه یا با لفعل(واقعی) بهره برداری

e) اثار ارایه های معرفی شده ،دو رگه ای شدن ،عوامل بیماری زا، الایندهها ،رقبا یا انگل

2)طی 10 سال اینده یا 3 نسل یا هر کدام که بیشتر است ، بر اساس مشاهده بر اورد و استنتاج از موارد ذکر شده در بندهای d,c,bیاeحد اقل 50٪ کاهش نشان دهد.

B)گسترده حضور بر اورد شده ی ارایه کمتر از 500 کیلومتر مربع یا سطح منطقه ی اشغال توسط ارایه کمتر از 500 کیلومتر مربع بر اورده شده و بعلاوه بر اورد ها بیانگر هر یک از شرایط زیر نیز باشند:

1ـپاره پاره شده باشد و در بیش از 5 مکان وجود نداشته باشد.

2ـبر اساس مشاهده پیشبینی یا استناج در هر یک از موارد زیر کاهش مداوم داشته باشد:

(aگستره حضور

(bوسعت،‍‍گستره و یا کیفیت زیستگاه

(dتعداد محلها یا زیر جمعیتها

(eتعداد افراد بالغ

3ـدر موارد زیر نوسانات شدید داشته باشد:

(aگستره ی حضور

(bسطح منطقه ی اشغال

(cتعداد محلها یا زیر جمعیتها

(dتعداد افراد بالغ

(cجمعیت برآورد شده از نظر تعداد برای افراد بالغ کمتر از 2500باشد و ضمنا دارای هر یک از دو وی‍‍ژگی زیر باشد:

1ـدر مدت 5سال یا 2 نسل یا هر کدام که بیشتر باشد کاهش مداوم حداقل 20٪بر آورد شده باشد.

2ـتعداد افراد بالغ و ساختار جمعیت در یکی از دو شکل زیر بر اساس مشاهده،پیشبینی شده یا استناج کاهش مداوم وجود داشته باشد:

(aپاره پاره شده باشد (به عنوان مثال تعداد افراد بالغ هیچ یک از جمعیتها بیش از 250بر آورد نشده باشد .)

(bتمام افراد در یک زیر جمعیت قرار داشته باشند.

(dشمار افراد بالغ کمتر از 250 بر آورد شده باشد.

(eتحلیل کمی نشان میدهد که احتمال انقراض در طبیعت در مدت 20 سال یا 5 نسل یا هر کدام که بیشتر باشد حداقل 20٪است (IUCN 1996).

بر اساس معیارهای IUCN در مورد درنایر سیبری معیارهای انقراض زیر در نظر گرفته شده است (main&Archibald).

معیارهای  alc: به معنی جمعیت گونه طی 10 سال گذشته یا طی 3 نسل یا هر کدام که بیشتر است ،بر اساس مشاهده ،بر آورد و استناج از طریق کاهش سطح منطقه اشغال ،گستره حضور و یا افت کیفیت زیستگاه،در حدود 50٪کاهش نشان دهد.

معیار ci: جمعیت برآورد شده از نظر تعداد برای افراد بالغ کمتر از 2500 باشد و ضمنا در مدت 5 سال یا 2 نسل یا هر کدام که بیشتر باشد کاهش مداوم جمعیت حداقل 20٪ بر آورد شده باشد.

معیارC₂b جمعیت بر آورد شده از نظر تعداد برای افراد بالغ کمتر از 2500 باشد و ضمنا تعداد افراد بالغ و ساختار جمعیت بر اساس مشاهده،پیش بینی یا استناج کاهش مداوم وجود داشته باشد و تمامی افراد در یک زیر جمعیت قرار داشته باشد.